(71) 202-99-11 | uzvino@agro.uz

Дунё бўйича узум

Узумчилик Дунё бўйича узум

Дунё бўйича узум ишлаб чиқариш ва истеъмол қилиш

Ҳалқаро узумчилик ва виночилик ташкилоти (ҲУВТ) маълумотларига кўра, дунёда токзорлар майдони 9,5—10,0 млн. гектар даражасида барқарорлашди ва узум ишлаб чиқариш барқарор ўсиб, сўнгги йилларда йилига 60-70 млн. тоннани ташкил этмоқда.

Дунёда ишлаб чиқарилаётган узумнинг умумий миқдоридан 80-90% вино, шарбат ва бошқа маҳсулотларга ишлов бериш учун ишлатилади, 10% гача узум янги истеъмол қилинади ва 5-6% қуритиш учун ишлатилади.

Узумни дунёда йўналиши бўйича тақсимланишини аниқ тақсимлаш аниқлаш қийин: Баъзи техник навларни янги истеъмол учун, кўпгина хўраки навларни шароб ишлаб чиқариш ва қуритиш учун фойдаланиш мумкин. Истеъмол қилиш учун аҳоли томонидан юқори талаб бўлган уруғсиз (кишмиш) навларини баъзи мамлакатларда виночиликда ишлатилади.

Буларнинг барчаси узум етиштириладиган майдонларнинг табиий хусусиятлари ва муъайян мамлакатда ривожланган анъаналар билан белгилаш мумкин. Мисол учун, Америка Қўшма Штатларининг асосий узум ишлаб чиқарувчи Калифорнияда (92%), ҳосилнинг деярли ярми (45%) қуритиш учун энг яхши хом ашё бўлган уруғсиз (кишмиш) навлари хисобланади.

Туркия, Эрон ва Яқин Шарқ мамлакатларида анъаналар ва иқлим шароитлари туфайли узум асосан янги истеъмол ва қуритиш учун етиштирилади. Ғарбий Европанинг етакчи узум ишлаб чиқарувчи мамлакатлари (Франция, Италия ва Испания) да ассортиментнинг асоси шароб ишлаб чиқаришга йўналтирилган юқори сифатли техник навлардан иборат.

Дунёда хўраки узумларни саноат миқёсида фақат ўтган асрнинг 30-йилларидагина етиштириш бошланди. Ишлаб чиқариш 1940 йилда дунё бўйича 3 млн.тоннага, 1965-йилда эса 6 млн. тоннага етди. Хозирги кунда дунёда 7 млн.тонна атрофида, шу жумладан, Европада — 4,1, Осиёда — 1,7, Америкада— 1,16, Африка ва Океанияда — 0,43 млн. тоннагача узум ишлаб чиқарилади.

Узумнинг аксарият қисми Италияда 1,5 млн. тоннагача, МДҲ мамлакатларида 1,0 млн. тоннагача ва Туркияда 0,8 млн. тонна етиштирилади. сал кам Греция ва Сурияда йилига 300 минг тоннагача, Франция, Болқон ярим оролидаги давлатлар, Руминияда йилига 200 минг тоннагача етиштирилади.

Жаҳонда ишлаб чиқарилган хўраки узумнинг 55% Осиё ва Африканинг қисман импорти билан хисоблаганда асосан Европа мамлакатларида истеъмол қилинади. Дунё бўйича йилига ўртача аҳоли жон бошига 1,5—2 кг хўраки узум истеъмол қилинади. Италия ва Болгарияда 10-20 кг, Испания ва Венгрияда 5-10 кг. Франция ва Америка Қўшма Штатларда йилига аҳоли жон бошига 1 кгдан кам узум тўғри келади.

Узум ишлаб чиқариш бўйича дунёнинг энг йирик давлатлари
(2019 ЙИЛ)

1. Хитой – 13 161 минг тонна

2. Италия – 7 170 минг тонна

3. АҚШ – 6 679 минг тонна

4. Франция – 5 916 минг тонна

5. Испания – 5 387 минг тонна

6. Туркия – 4 200 минг тонна

7. Хиндистон – 2 922 минг тонна

8. Жанубий Африка – 2 033 минг тонна

9. Чили – 2 000 минг тонна

10. Аргентина – 1 965 минг тонна

11. Бразилия – 1 912 минг тонна

12. Эрон – 1 866 минг тонна

13. Австралия – 1 824 минг тонна

14. Миср – 1 703 минг тонна

15. Ўзбекистон – 1 626 минг тонна